| |

Onomatopeje

Jednymi z pierwszych wyrazów wypowiadanymi przez dzieci, zarówno przez dzieci słyszące, jak i dzieci z wadą słuchu, obok takich wyrazów jak „mama”, „tata”, „baba”, „lala”, są wyrazy dźwiękonaśladowcze, czyli onomatopeje. Są krótkie, łatwiejsze do zrozumienia i do wypowiedzenia niż nazwa przedmiotu, zwierzęcia, czy czynności, której dotyczą.

Dlatego ważne jest aby od początku wprowadzać do codziennego życia, do codziennej rozmowy z dzieckiem jak najwięcej wyrazów dźwiękonaśladowczych. Z pewnością każdy z nas używa często tych wyrazów, być może każdy z nas używa trochę innych określeń do tych samych dźwięków, to nie jest ważne, ważne, by do danego zjawiska dziecku zawsze prezentować tę samą onomatopeję. Należy ustalić i trzymać się swoich ustaleń, np., że pociąg robi „puf, puf”, a nie „czu, czu”, czy „fu,fu”.

Aby sobie uporządkować wyrazy dźwiękonaśladowcze zróbmy ich listę. Lista ta może wyglądać np. tak:

koń człapie – człap, człap

świnia kwiczy – chrum, chrum (kwik, kwik)

wróbel ćwierka – ćwir, ćwir

gołąb grucha – gruchu, gruchu

kukułka kuka – kuku, kuku

bocian klekocze – kle, kle

żaba kumka – kum, kum (rech-rech)

mucha brzęczy– zzzzz (nisko)

komar bzyka – zzzzz (wysoko)

pszczoła, osa brzęczy – bzzz, bzzz

szumią drzewa – szszsz, szszsz

pada deszcz – kap, kap, kap

coś upadło – bach (bum, pac)

coś poturlało się – trrrr

coś wpadło do wody – plum (chlup)

coś bulgocze (woda, zupa) – bul, bul, bul

stało się coś niedobrego (np. rozlał się sok) - ajajajajaj

pykam z fajeczki – pyk, pyk

chlapię wodą – chlapu-chlap (plusk, plusk)

przybijam gwoździe – stuk, stuk

włączam i wyłączam światło, naciskam przyciski – pyk, pyk

jadę z górki na sankach, zjeżdżam ze zjeżdżalni - ziuuu

jem coś pysznego – mniam, mniam

chrupię (marchewkę) – chrup, chrup

gra bębenek – bum, bum, bum

dzwoni dzwoneczek – dzyń, dzyń

chodzi zegar – cyk, cyk, cyk (tik-tak)

szuram nogami – szur, szur

idę po śniegu, skrzypią drzwi – skrzyp, skrzyp

śmieję się – cha, cha, cha, chi, chi, chi

jedzie karetka pogotowia – e-o, e-o

jedzie straż pożarna – i-u, i-u

jedzie traktor – tr, tr, tr (pach, pach)

jedzie tramwaj – dzyń, dzyń, dzyń (czu, czu, czu)

jedzie motocykl – wrr, wrr

leci samolot –uuuu (żżżż) - nisko

dzwoni dzwonek do drzwi – ding-dong

dzwoni telefon – dryń, dryń

odkurzacz warczy, działa mikser, maszynka do mielenia mięsa, wiertarka – www